Wanneer gember vermijden? En waar is gember wél goed voor?
- Indira Singh
Gember is al duizenden jaren een vast ingrediënt in de Ayurvedische en Chinese geneeskunde. Vandaag duikt de wortel overal op: van gemberthee en smoothies tot supplementen en gembershots.
Maar gember is niet voor iedereen en in elke dosis een goed idee. Hieronder lees je eerst wanneer je gember beter vermijdt, en daarna waar het wél goed voor is, met wat de wetenschap erover zegt.
In het kort
- In thee of in je eten is gember voor de meeste mensen veilig.
- Wees voorzichtig met supplementen en shots als je bloedverdunners neemt, een operatie gepland hebt, galstenen hebt, diabetesmedicatie neemt, zwanger bent of een gevoelige maag hebt.
- Het meest onderzocht zijn misselijkheid tijdens de zwangerschap en menstruatiepijn. De resultaten zijn hoopgevend, maar de studies zijn vaak klein.
Wanneer vermijd je gember beter?
In gewone hoeveelheden, zoals in thee of in je eten, is gember voor de meeste mensen veilig. Bij supplementen, shots en hoge dosissen ligt dat anders. Wees voorzichtig, of vraag eerst advies aan je arts of apotheker, in deze 6 situaties:
Je neemt bloedverdunners
Gember zou de bloedstolling kunnen beïnvloeden. Samen met bloedverdunners of vaak ibuprofen kan dat het risico op bloedingen verhogen.
Je hebt binnenkort een operatie
Meld aan je arts of chirurg dat je gember neemt. Vaak wordt aangeraden om supplementen twee weken vooraf te stoppen.
Je hebt galstenen
Gember zou de galafvoer kunnen stimuleren.
Je neemt medicatie voor diabetes
Gember kan je bloedsuiker extra laten dalen. Hoe groot dat effect is, is nog niet duidelijk.
Je bent zwanger of geeft borstvoeding
Onderzoek wijst erop dat gember zwangerschapsmisselijkheid licht kan verminderen, maar over supplementen in die periode is nog te weinig bekend. Overleg eerst met je arts of vroedvrouw.
Je hebt een gevoelige maag
Gember kan brandend maagzuur, maagklachten en diarree geven, zeker in hoge dosissen.
Neem je medicatie? Overleg dan altijd eerst, want sommige kruiden en medicijnen gaan slecht samen.
Bronnen: Memorial Sloan Kettering, About Herbs: Ginger, NCCIH (National Institutes of Health), Ginger, Cleveland Clinic, Health Benefits of Ginger.
Wat is gember eigenlijk?
Gember (Zingiber officinale) is de wortelstok van een tropische plant die oorspronkelijk uit Azië komt. Het scherpe, verwarmende aroma komt van stoffen zoals gingerol, shogaol en zingerone. Aan die stoffen schrijven onderzoekers de meeste effecten van gember toe.
Wat doet gember in je lichaam?
Ontstekingen: wat zegt onderzoek?
In labo- en dieronderzoek beïnvloeden stoffen uit gember ontstekingsprocessen. Bij knieartrose zien sommige studies bij mensen minder pijn, al is veel van dat onderzoek van matige kwaliteit. (overzichtsstudie)
Snellere maaglediging
In een kleine studie met 11 deelnemers raakte de maag met 1,2 gram gember sneller leeg dan zonder. Op de maagklachten zelf vonden de onderzoekers geen verschil. (World Journal of Gastroenterology, 2011)
Antioxidanten
Gember bevat stoffen zoals gingerol die in labo-onderzoek antioxiderend werken. Of dat in je lichaam iets uitmaakt, is niet aangetoond.
Zelf merk ik het vooral na een zware maaltijd: als ik iets gegeten heb waar ik een opgeblazen gevoel van krijg, neemt een kop gemberthee dat volle gevoel bij mij weg. Of dat door de snellere maaglediging komt of gewoon door het warme kopje, weet ik niet. Maar voor mij werkt het.
Waar is gember goed voor? Wat zegt de wetenschap?
Niet elke claim over gember is even sterk onderbouwd. Zo ziet het bewijs eruit:
Het meest onderzocht
- Misselijkheid tijdens de zwangerschap (na overleg met je arts) (Viljoen e.a., 2014)
- Menstruatiepijn: in de studies kregen vrouwen 750 tot 2000 mg gemberpoeder in de eerste dagen van hun cyclus (Daily e.a., 2015). Dat is geen dosisadvies: overleg met je arts of apotheker voor je een supplement neemt.
Veelbelovend, nog onzeker
- Pijn bij knieartrose
- Bloedsuiker en cholesterol bij diabetes type 2 (Zhu e.a., 2018)
- Leververvetting
Weinig of geen bewijs
- Reisziekte: de resultaten zijn wisselend, het is onduidelijk of gember helpt (NCCIH)
- “Ontgiften” of “zuiveren”
- Misselijkheid na chemo of een operatie, bovenop de gewone behandeling
Hoe sterk het effect is, hangt af van de dosis, de vorm (vers, poeder of extract) en je eigen gezondheid. Belangrijk: voel vooral zelf aan hoe je lichaam reageert als je gember toevoegt aan je voeding.
Voor wie is gember interessant?
Gember is vooral interessant als je van de smaak houdt en er zelf mee wil experimenteren. Ik drink het graag na een zware maaltijd. Heb je aanhoudende klachten, zoals pijnlijke menstruaties of stijve gewrichten, laat ze dan eerst bekijken door je arts. Ben je zwanger en misselijk? Overleg dan eerst met je arts of vroedvrouw.
Let wel: in hoge dosissen kan gember een laxerend effect hebben en diarree veroorzaken.
Hoe gebruik je gember in de praktijk?
🥛
In een drankje
In drankjes zoals gemberthee met citroen, golden milk of gembershots.
Benieuwd wat gember voor jou doet?
Begin klein: een kop gemberthee na de maaltijd of een stukje verse gember in je soep. Zo merk je zelf hoe je lichaam reageert, zonder meteen naar supplementen of shots te grijpen.
Veelgestelde vragen over gember
Wanneer gember vermijden?
Vooral bij supplementen en hoge dosissen: als je bloedverdunners of diabetesmedicatie neemt, galstenen hebt, binnenkort geopereerd wordt, zwanger bent of borstvoeding geeft, of een gevoelige maag hebt. In thee of in je eten is gember voor de meeste mensen geen probleem.
Is gember gezond?
Ja, in gewone hoeveelheden. Het meest onderzocht zijn misselijkheid tijdens de zwangerschap en menstruatiepijn, met hoopgevende maar vaak kleine studies. Voor ontstekingen, bloedsuiker en cholesterol zijn er aanwijzingen, maar het bewijs is nog beperkt.
Is gember laxerend?
In hoge dosissen kan gember diarree en maagklachten geven. In thee of in je eten merk je dat meestal niet.
Is gember goed voor de maag?
In een kleine studie (World Journal of Gastroenterology, 2011) raakte de maag met 1,2 gram gember sneller leeg. Op de maagklachten zelf vonden de onderzoekers geen verschil. Bij reflux of een maagontsteking kan gember te pittig zijn.
Hoe maak je gemberthee?
Snijd 3 à 4 plakjes verse gember (ongeveer 10 gram), overgiet met 250 ml heet water (niet kokend) en laat 5 tot 10 minuten trekken. Voeg eventueel citroen of honing toe. Lekker extra: een beetje kurkuma met een snufje zwarte peper, want de peper helpt je lichaam de kurkuma beter op te nemen.
Hoe bewaar je gember?
Verse gember blijft tot 3 weken goed in de koelkast, liefst in een luchtdicht potje of linnen zakje. Je kan gember ook schillen, raspen en invriezen in ijsblokjes. Gedroogde gember bewaar je luchtdicht en donker, en die blijft maandenlang goed.
Is gember goed voor de lever?
Er zijn aanwijzingen dat gember bij sommige mensen met leververvetting de leverwaarden kan verbeteren, maar de studies zijn klein. Er is meer onderzoek nodig om zekerheid te hebben.
Is gember goed voor de darmen?
Zelf drink ik graag gemberthee na een zware maaltijd. Harde bewijzen voor een effect op je darmen zijn er niet, en ieder lichaam reageert anders.
Leef Lichter in jouw inbox
Ik ben geen expert, wel een ervaringszoeker.
Schrijf je in en ontvang af en toe een update vol persoonlijke inzichten, nieuwe artikels, tips of fijne ontdekkingen.
Soms zit er ook een voordeel in voor jou, zoals een korting of vroegtijdige toegang tot iets nieuws.